Rečnik pojmova

Astronomski sumrak (jutarnji i večernji) – vremenski razmak od zalaska sunca do početka pravog mraka, ili – vremenski razmak od početka zore do izlaska sunca;

Azimut (astronomski) – sferni ugao između nebeskog meridijana i vertikala određenog nebeskog tela

Azimut (geografski) – sferna koordinata (zajedno sa visinom) u horizontskom koordinatnom sistemu; hougao između meridijana mesta i ortodrome, mereno u pravcu kretanja kazaljke na časovniku;

Časovni ugao – sferna koordinata (zajedno sa deklinacijom) u lokalnom ekvatorskom koordinatnom sistemu; sferni ugao između nebeskog meridijana i deklinacione kružnice posmatranog nebeskog tela

Deklinacija – sferna koordinata (zajedno sa časovnim uglom) u lokalnom ekvatorskom koordinatnom sistemu; veličina luka deklinacione kružnice od nebeskog ekvatora do posmatranog nebeskog tela

Deklinaciona kružnica – velika polukružnica koja spaja nebeske polove

Ekvator – velika kružnica normalna na Zemljinu rotacionu osu

Geografska dužina – veličina luka ekvatora od Griničkog meridijana do meridijana date tačke; sferni ugao između Griničkog meridijana i meridijana date tačke

Geografska širina – veličina luka meridijana od ekvatora do date tačkeč sferno rastojanje date tačke od ekvatora

Geografske koordinate – geografska širina i geografska dužina

Geografski koordinatni sistem – sferni koordinatni sistem na Zemljinoj lopti u kome su osnovne kružnice ekvator i Grinički meridijan

Građanski sumrak (jutarnji i večernji) – vremenski razmak od zalaska sunca do pojave najsjajnijih zvezda, ili – vremenski razmak od gašenja najsjajnijih zvezda do izlaska sunca; vremenski razmak tokom koga je dovoljno svetlo za rad na otvorenom prostoru, iako je sunce ispod horizonta

Grinički meridijan (Početni meridijan) – druga osnovna kružnica (polukružnica) u geografskom koordinatnom sistemuč meridijan koji prolazi kroz nekadašnju astronomsku opservatoriju Grinič, kraj Londona

Geografski polovi (severni i južni) – tačke u kojima Zemljina rotaciona osa prodire površ Zemljine lopte

Horizont – velika kružnica normalna na vertikalu stajne tačke

Loksodroma – putanja koja sve meridijane preseca pod istim uglom (loksodromskim uglom)

Meridijan – velika polukružnica koja spaja geografske polove

Nadir – tačka nebeske sfere dijametralno suprotna zenitu

Nautički sumrak (jutarnji i večernji)– vremenski razmak tokom koga je uveče posle zalaska sunca, i ujutro pre izlaska sunca, dovoljno svetlo da se pomorci mogu vizuelno orijentisati prema objektima na obali

Nebeski ekvator – velika kružnica normalna na nebesku osu

Nebeski meridijan – velika kružnica nebeske sfere koja prolazi kroz nebeske polove, zenit i nadir

Nebeska osa – osa koja spaja nebeske polove

Nebeski polovi (severni i južni) – tačke u kojima nebeska osa prodire nebesku sferu

Obdanica – vremenski razmak između izlaska i zalaska sunca

Ortodroma – kraći luk velike kružnice koja prolazi zadatim tačkama; najkraća putanja između dve tačke na površini Zemljine lopte

Ortodromska udaljenost – najkraća udaljenost između dve tačke na površini Zemljine lopte

Paralela – mala kružnica uporedna sa ekvatorom

Polarne noći – period tokom koga se sunce ne pojavljuje iznad horizonta

Polarni dani – period tokom koga sunce ne zalazi ispod horizonta

Pravo sunčevo podne – trenutak gornje kulminacije pravog sunca; trenutak u kome sunce postigne najveću visinu nad horizontom

Srednjoevropsko vreme – pojasno vreme koje važi u Srbiji; pojasno vreme u kome gornja kulminacija srednjeg sunca nad horizontima merijana 15° E označava 12 časova

Velika kružnica – kružnica na lopti čija ravan prolazi kroz centar te lopte

Vertikal – velika polukružnica koja ne nebeskoj sferi spaja zenit i nadir

Visina – sferna koordinata (zajedno sa azimutom) u horizontskom koordinatnom sistemu; veličina luka vertikala od horizonta do posmatranog nebeskog tela

Zenit – sferni pol horizonta